تغذيه دانش‌آموزان

(ابتدائي و راهنمائي)

دانش‌آموز عزيز!!

توجه كنيد

   من دانش‌آموز سال سوم راهنمایی هستم ميدونم كه همانطور كه ماشين براي كار كردن به سوخت احتياج داره بدن من هم به غذا احتياج داره و اگر به اندازه كافي به اون غذا نرسه از كار مي‌افته مي‌دونيد چطور ميشه؟!

   اگر غذاي سالم و مقوي نخورم!

-         بي‌حال مي‌شم

-         خسته مي‌شم

-         بيمار مي‌شم

-         بي‌حوصله مي‌شم

-         مطلب درسي را خوب نمي‌فهم و سركلاس چرت مي‌زنم

-         نمره پايين مي‌گيرم

   نهايتاً از درس عقب مي‌افتم.

   الان من و شما كه در دبستان يا راهنمائي درس ميخونيم در سن رشد هستيم.

-         اگر مي‌خواهي بزرگ بشي

-         اگر مي‌خواهي قدبلند بشي

-         اگر مي‌خواهي قوي بشي

-         اگر مي‌خواهي باهوش‌تر بشي

   ميدوني چي‌ بايد بخوري ؟؟؟ و بدن من و شما به چه غذاهايي احتياج داره؟

   بدن ما كه در سن رشد هستيم و تا چند سال ديگر به سن بلوغ مي‌رسيم احتياج داره كه موارد زير را بخوره:

1-  پروتئين:

   كه براي رشد سلولهاي بدن لازمه،‌من با خوردن گوشت (گاو، گوسفند،مرغ، ماهي،‌پرندگان)

   يا با خوردن تخم‌مرغ، ‌شير، پنير،‌ ماست و كشك يا خوردن نخود، لوبيا، عدس،‌ماش، سويا و گندم و برنج و همينطور با خوردن بادام، فندق،‌گردو،‌ پسته، بادام‌زميني مقدار پروتئين مورد نياز بدنم را تامين مي‌كنم.

2- مواد قندي و نشاسته‌اي:

   من براي جست و خيز و فعاليت روزانه‌ام به اين مواد احتياج دارم كه با خوردن:

  نان، برنج، سيب‌زميني، عسل، ميوه مثل خرما، كشمش، توت و انجير و همينطور قند و شكر به مقدار كافي احتياج بدنم را تامين مي‌كنم.

3- چربي:

  من ميدونم كه چربي براي فعاليت جسمي و فكري من لازمه و اگر نخورم دچار مشكل و ضعف مي‌شم من با خوردن كره، خامه يا پسته، بادام، گردو، تخم آفتاب گردان يا روغن گياهي مثل روغن ذرت يا روغن نباتي در غذا اين مواد را تامين مي‌كنم چون اگر اين مواد را نخورم بدن من براي فعاليت روزانه از ماهيچه‌هاي بدنم استفاده مي‌كند و روز بروز لاغرتر مي‌شوم و آن موقع ! !!!!آخ! چه قيافه‌اي

4-  ويتامين‌ها و املاح:

   من براي تعادل اعمال حياتي بدنم احتياج به ويتامينهاي مختلف دارم ولي لازم نيست قرص و شربت بخورم چون ميتونم با خوردن انواع و اقسام سبزيجات و ميوه‌جات مثل سبزي خوردن، كاهو، اسفناج، جعفري، هويج، كلم يا سيب، پرتقال،‌نارنگي، هلو، انگور، انار،‌ زردآلو، شليل، خيار …. خيلي ا ز ويتامينها را به بدنم برسانم يا با خوردن گوشت، جگر، شير و پنير و كره هم خيلي از ويتامينها به بدن من مي‌رسه:

ميدوني ديگه به چه موادي احتياج دارم؟

   بدن من براي خونسازي احتياج به آهن داره

آهن از كجا بيارم؟؟؟

   آهن داخل گوشت، جگر، حبوبات مثل نخود، لوبيا و عدس و همينطور در گوجه‌فرنگي و جعفري، اسفناج و گشنيز، پيازچه و برگه زردآلو و هلو، خرما، كشمش و انجير خشك و توت خشك و بادام و پسته و فندق وجود داره

   بدن من به كلسيم احتياج داره تا استخوان و دندانهايم رشد كنه و محكم بشه

   پس من: شير،‌ پنير، كشك، ماست، دوغ و بستني مي‌خورم

   براي اينكه دچار گواتر نشم بايد يد بخورم كه در نمك يد‌دار هست. و در غذاهايي مثل ماهي و ميگو هم هست.و به مادرم توصيه مي‌كنم هميشه از نمك يد‌دار استفاده كنه.

قابل توجه دوستان:

من بهيچ وجه با خوردن تنقلات مثل: پفك، چيپس، لواشكو قره‌قوروت و شكلات سلامت خودم را بخطر نمي‌اندازم.

نگاه کلی

• کلمه بهداشت روانی چقدر برای شما آشناست؟
  
• چه ارتباطی بین بهداشت روانی و اختلالات روانی وجود دارد؟
  
• چگونه می‌توانیم بهداشت روانی خود را حفظ کرده یا بهبود ببخشیم؟
  

واژه بهداشت (Health) و سلامتی همیشه انسان را در طول تاریخ به خود مشغول کرده است. تدوین برنامه‌های تربیتی – بهداشتی برای حفظ سلامتی و مطالعه ، جلوگیری و درمان بیماریها نمونه‌ای از این اقدامات بشری است. بهداشت در یک تقسیم کلی به دو نوع "بهداشت جسمی" و "بهداشت روانی" تقسیم می‌شود. ولی آنها همپوشی‌های زیادی را با هم دارند (بر یکدیگر تاثیر می‌گذارند).

بهداشت روانی از آن جهت که رابطه مستقیمی با "عملکرد فردی – اجتماعی" و آسیب‌های روانی – اجتماعی" دارد، از اهمیت زیادی برخوردار است و این اهمیت باعث تدوین و اجرای برنامه‌های متعدد بهداشت روانی در سه بعد " پیشگیری ، درمان و توانبخشی" می‌شود این سه بعد در برگیرنده تمام اهداف و فعالیت‌های بهداشت روانی است.

تعاریف بهداشت روانی

تعریف سازمان بهداشت جهانی

سازمان بهداشت جهانی ، بهداشت روانی را اینگونه تعریف می‌کند: "بهداشت روانی در درون مفهوم کلی بهداشت قرار دارد و بهداشت یعنی توانایی کامل برای ایفای نقش‌های روانی و جسمی ، بهداشت به معنای نبود بیماری یا عقب ماندگی نیست."

تعریف انجمن بهداشت روانی کانادا

انجمن بهداشت روانی کانادا در یک دید جامع بهداشت روانی را در سه قسمت "نگرش‌های مربوط به خود ، نگرش‌های مربوط به دیگران و نگرش‌های مربو به زندگی" تعریف می‌کند. از نظر این انجمن بهداشت روانی یعنی : "توانایی سازگاری با دیدگاههای خود ، دیگران و رویارویی با مشکلات روزمره زندگی."

عوامل موثر بربهداشت روانی

بهداشت روانی افراد متاثر از عوامل متعددی است، اگر چه این عوامل به صورت جداگانه مورد مطالعه قرار می‌گیرند ولی در واقع این موضو ع چند وجهی متاثر از یکدیگر است. بدین معنی که افراد به علت شرایط محیطی یا عوامل فردی تعادل و آرامش روحی شان دچار تغییراتی می‌شود و هر چه شدت این عوامل زیادتر باشد، تاثیر و تهدیدش بیشتر خواهد بود. عواملی همچون : "عدم برآورده شدن نیازهای اولیه، ناکامی، استرس، یادگیری، مسائل اجتماعی و رسانه های جمعی و... از عمده ترین تاثیرگذاران بر بهداشت روانی هستند.

ابعاد بهداشت روانی

پیشگیری نوع اول (Primary Prevention)

هدف این نوع از بهداشت روانی ممانعت از شروع یک بیماری یا اختلال است، "با حذف عوامل کلی کاهش عوامل خطرساز ، تقویت مقاومت افراد ، دخالت در فرایند اختلال" بدست می‌آید." برنامه‌های آموزش بهداشت روانی (نظیر آموزش والدین برای تربیت کودکان ، آموزش تاثیرات مصرف الکل و مواد و...)، برنامه‌های بالا بردن کارایی و توان افراد (نظیر برنامه‌های تقویتی برای کودکان محروم) ، ایجاد سیستم‌های حمایت اجتماعی (نظیر بیمه‌های درمانی ، ایجاد و حمایت از گروه‌های محلی و اجتماعی حمایت کننده از افراد مبتلا)" نمونه‌های پیشگیری نوع اول می‌باشد.

پیشگیری نوع دوم (Secondary Prevention)

هدف اقدامات این بعد از برنامه بهداشت روانی ، شناخت به موقع و درمان فوری و مناسب اختلال (یا بیماری) است. تمام نظریه‌ها و اقدامات درمانی نظیر "دارو درمانی ، رفتار درمانی ، شناخت درمانی ، گروه درمانی ، روانکاوی و ..." در غالب این بعد از بهداشت روانی قرار می‌گیرد.

پیشگیری نوع سوم

هدف این بعد از بهداشت روانی ، بازگرداندن و حفظ تمام یا قسمتی از توانایی‌های از دست رفته فرد به علت اختلال (یا بیماری) است، تا فرد بتواند به گونه‌ای مفید و سازنده به زندگی "خانوادگی ، اجتماعی و شغلی" خود باز گردد. در واقع برنامه‌های این بعد با "توانبخشی" (Rehabilitation) افراد و جلوگیری از بازگشت مجدد اختلال (یا بیماری) در فرد و حفظ و پیشبرد سلامت ایجاد شده توسط درمان ، سروکار داشته ، اقدامات قبلی را تکمیل می‌کند.

چشم انداز بحث

موضوع بهداشت روانی و تامین آن برای "مردم ، سازمانها و دولتها" بسیار مهم است، چرا که با کارایی فردی و اجتماعی افراد و در کنار آن با پیشرفت‌های "علمی ، صنعتی و..." جامعه گره خورده است. امروزه اکثر کشورها منابع زیادی را برای بهبود بهداشت روانی جامعه صرف می‌کنند و در کنار آن با تدوین برنامه‌های جامع از "سازمان‌ها و منابع محلی – اجتماعی" نیز استفاده می‌کنند. متاسفانه ایران از این حرکت جامعه بشری به دور مانده است.

بطوری که افراد و بیماران دچار مشکلات روحی از ابتدایی‌ترین حق خود یعنی بیمه خدمات درمانی بهداشتی محروم هستند و تاکنون هیچگونه نشانه و حرکت موثری که نشان دهنده اهمیت بهداشت و سلامتی این افراد باشد در دولت دیده نشده است. در واقع افراد و بیماران دچار "مشکلات روحی – روانی" افراد "فراموش شده" در ایران هستند.